اعترافات تأسّفبار منتشرشده از برخی دستگیرشدگان اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴ و اعلام رسمی مراجع ذیصلاح، نشان داد که هماهنگیها تنها در بستر پیامرسانها نبود؛ بخشی در اماکنی چون قهوهخانهها و تجمّعات محلّی شکل گرفت. این الگو با «کاهش ردپای دیجیتال»، «افزایش اعتماد بینفردی» و «اقناع چهرهبهچهره»، سهگانه کلاسیک «مهندسی ذهن» را فعّال میکند.
هشدار مضاعف آنجاست که سرمایه «اعتماد اجتماعی»، در مواردی با نقشآفرینی معدودی از افراد دارای پایگاه آموزشی و حتّی برخی اساتید شناختهشده دانشگاههای برتر، در فضای مجازی و یا حقیقی، به ناگاه در خدمت «اقناع منفی» و «دوقطبیسازی» قرار میگیرد.
هشدار حقوقی–نظارتی؛ تکلیفها روشن است
با توجه به تغییر زیستبوم «نبرد ادراکی» از «پلتفرم» به «پاتوق»، و پایین آمدن سنّ بزهکاری در آشوبهای اخیر، هرگونه تعلّل نهادی به تعمیق «جنگ شناختی» میانجامد.
نظارت بر اماکن و اتاقهای اصناف مکلّفاند به استناد «قانون نظام صنفی» و «مقررات اماکن»، کارکرد واقعی واحدها را پایش مستمر کرده و با تغییر کاربری پنهان، تجمّعات سازمانیافته غیرقانونی و اخلال در نظم عمومی، وفق قانون مجازات اسلامی برخورد قاطع و مستند داشته باشند.
آموزشوپرورش موظّف است در چارچوب قانون حمایت از اطفال و نوجوانان و آییننامههای انضباطی، محیطهای پرخطر را شناسایی، آموزش سواد رسانهای و پیشگیری اجتماعی را اجرا و با هرگونه تخلّف حرفهایِ مغایر با شأن معلّمی –هرچند تعداد اندک از این قشر فرهیخته– اقدام قانونی کند.
وزارت علوم و دانشگاهها مکلّفاند طبق قوانین استخدامی و مقرّرات اعضای هیئت علمی، بر مسئولیت حرفهای اساتید نظارت مؤثر داشته و از تبدیل سرمایه اعتماد دانشگاه به ابزار «اقناع مخرّب» جلوگیری کنند.
نهادهای متوّلی فضای مجازی موظفاند مطابق مصوبات شورای عالی فضای مجازی، با همافزایی بینبخشی، زنجیره «آنلاین–آفلاین» را از طریق صحتسنجی، مسئولیتپذیری رسانهای و پیشگیری شناختی قطع کنند.
غفلت از این «تغییر زیستبوم»، «شکاف ادراکی» را تعمیق میکند. پاسخ مؤثّر، نه واکنشهای مقطعی؛ بلکه اجرای دقیق تکالیف قانونی هر نهاد با مدیریت هوشمند و اقناع ایجابی است، پیش از آنکه میدان نبرد، بار دیگر چهره عوض کند.
هادی امامی | دانشآموخته کارشناسی ارشد ارتباطات اجتماعی و رسانه و کارشناسی علوم سیاسی
- نویسنده : یزدفردا
- منبع خبر : خبرگزاری فردا
سهشنبه 09,ژوئن,2026